PÉÆAQÚ DªÀiÁÑ÷å ªÀiÁAiÀiï¨sÁ¸Éa «±Éõï xÀgÁ£ï ¸ÉªÁ PÀgÀÄ£ï CªÀÄgï eÁ¯Áè÷å ªÀĺÁ£ï ªÀåQÛAa fêÀ£ï ZÀjvÁæ PÀ¸À° ªÀÄíuï D«Ä ªÁZÀÄAPï ¯ÁUÁè÷åAªï vÀgï DªÀiÁÌA¬Äà ªÀiÁAiÀiï¨sÁ¸ÉSÁwgï ªÁªÀÅöæAPï «±ÉÃµï ¥ÉæÃgÀuï ¯Á¨sÉÛ¯ÉA RArvï.

ºÁAUÁ¸Àgï «ªÀj¯Áè÷å PÉÆAPÉÚZÁ ZÀjvÉæAvï CªÀÄgï eÁ¯Áè÷å D£ÉåÃPï ªÀĺÁ£ï ¥ÀÅgÀıÁ£ï ZÀ¯ï°è ªÁmï...

d£Égï 6, 1912 ªÉgï, vÉUÁA gÁAiÀiÁAZÁå ¥sɸÁÛ ¢¸Á, ªÀÄAUÀÆîgÁÑ ¥sÀ½ßgÁAvï ¨sÀÄAAiÀiï ¥ÀqÉÆè, KPï «Ãgï ¸Á»w - ²æà UÁ¸Ààgï ªÉįÉÆÌgï ¨Á¯ÁÛeÁgï ®Ä¢æPï. PÀÄmÁäAvÁè÷å ¨sÀwð qÀd£ï ¨sÀÄUÁåðA ¥À¬ÄÌ w¸ÉÆæ. ¸ÀĪÉðZÉA ²PÀ¥ï eÉ¥ÀÅöà ¸ÉPÉAqÀj E¸ÉÆ̯ÁAvï ¸ÀA¥Àªïß, ºÁAiÀiï ¸ÀÆ̯Á SÁwgï «Ä¯Ágï E¸ÉÆ̯ÁPï ¥ÁAAiÀiï vÉAPÁÛ£Á, ¥ÀjUÀvÉZÁå zÀ¨ÁªÁPï ¯ÁUÉÆ£ï, ¥ÉÇmÁZÁå UÁæ¸ÁSÁwgï ¨ÁgÁ ªÀ¸ÁðAZÉ ¥ÁæAiÉÄgï PÀ®ÌvÁPï ¥ÁªÉÇè.

E¯ÉQÖçPï EeÉßgÁZÉÆ ¸ÀºÁAiÀÄPï eÁªïß vÉÆ UɯÉÆè eÁ¯Áåjà ¨sÀÄUÉÆð ªÀÄí¼Áî÷å JPÁZï PÁgÀuÁPï ¯ÁUÉÆ£ï vÁPÁ §ÄnÃPÁªÀiÁA ¥ÀÅgÁ PÀjeÉ ¥ÀqÁÛ°A. ¨sÀ¯ÁAiÉÄÌPï ¯ÁUÉÆ£ï ¸ÁqÉwÃ£ï ªÀ¸ÁðA¤ UÁAªÁPï D¬Ä¯ÉÆè vÉÆ PÉÆqÁå¼ï¨ÉÊ¯ï ¥Éæ¸ÁìAvï bÁ¥ÁåZÁå PÁªÀiÁPï ¯ÁUÉÆè. vÀªÀ¼ï vÁPÁ ªÀÄAiÀiÁß÷åPï ¸ÁqɸÁvï gÀÄ¥ÀAiÀiï ¸ÁA¨Á¼ï ªÉļÁÛ¯ÉÆ ªÀÄíuï ªÀíqÁ C©üªÀiÁ£Á£ï vÀªÀ¼ï vÀªÀ¼ï ¸ÁAUÁÛ¯ÉÆ f.JªÀiï.©.

¸À ªÀ¸ÁðA ¥Á±Ágï eÁvÁ£Á, PÀÄmÁäZÉÆ SÁA¨ÉÆ ¨Á¥ÀÅAiÀiï CAvÀvÁð£Á, PÀÄmÁäZÉÆ ¨sÁgï ªÀiÁvÁågï §¸ÉÆè. SÁA«Ñ vÉÆAqÁA ZÀqï, WÉƼÉÑ ºÁvï GuÉ eÁ¯Áè÷å£ï, ZÀrvï eÉÆrSÁwgï 'PÀA¥ÉÇflgï', 'PÉƦ ºÉÆ®Øgï' eÁªïß ZÀrvï eÉÆr SÁwgï ªÀÄzÁæ¸ï ¥ÁªÉÇè ®Ä¢æUï. vÀªÀ¼ÁÑ÷å 'd£ÀªÁtÂ' D¤ '¥ÀæeÁªÀÄvÀ' ¥ÀvÁæAZÁå bÁ¥ÁÌ£ÁåAvï vÉÆ PÁªÀiï PÀ£ïð D¸ÁÛ£Á ¸ÀévÀAvïæ ZÀ¼Àé¼ÉAvï vÁuÉ DvÀÄgÁAiÀiï zÁPÀ¬Äè. ©ænµï ¸ÀPÁðgÁ£ï 'd£ÀªÁtÂ' bÁ¥ÁÌ£ÁåPï ªÉÆígï WÁ°è. vÀªÀ¼ï ¨ÉPÁgï eÁªïß ªÀÄAUÀÄîgÁPï D¬Ä¯ÉÆè vÉÆ ZÀÄ£ÁªÁ ªÉ¼Ágï ©æn±ÁAZÉ d¹Ö¸ï ¥ÁqÉÛ «gÉÆzï PÉÆAUÉæ¸ÁSÁwgï ªÁªÀůÉÆð.

ªÀÄAUÀÄîgÁAvï '¢ EArAiÀiÁ PÁvÉÆ°Pï' bÁ¥ÁÌ£ÁåAvï xÉÆrA ªÀ¸ÁðA PÁªÀiï PÀ£ïð 1938 E¸ÉéAvï ¨ÉÆA§AiÀiï ¥ÁªÉÇè. 47 ªÀ¸ÁðA bÁ¥ÁåZÁå PÁªÀiÁAvï ªÁªÀÅ£ïð gÀhÄgï¯Áè÷å vÁPÁ bÁ¥Áåa ªÀiÁºÉvï «±Éøï. 'mÁAiÀiïä÷ì D¥sï EArAiÀiÁ', '¸ÀAqÉ ¸ÉÖAqÀqïð' D¤ '©æmïÓ' ¥ÀvÁæA¤ vÁuÉ PÁªÀiï PɯÁA ªÀiÁvïæ £ÀíAAiÀiï ªÉªÀ¸ÁÛ¥ÀPÁZÉ ºÀÄzÉÝ ¸ÁA¨Á¼Áî÷åvï. vÁuÉ ¸À£À¢«uÉ ¸À¨Ágï ¨sÀÄUÁåðAPï bÁ¥ÁåZÉA ²PÀ¥ï
¢¯ÁA.

©ænµÁAZÁå PÁ¼Ágï PÉÆAUÉæ¸ï ¥ÁrÛZÉÆ ¸ÁAzÉÆ eÁªÁ߸ï¯ÉÆè vÉÆ DqÀ½vï ¥ÁrÛPï, «gÉÆzï ¥ÁrÛZÉA ¨ÉAqÀ¥ï £ÁvÁè÷ågï QvÁåZÉA QvÉA eÁAªïÌ D¸Á ªÀÄí¼Áî÷å aAvÁà£ï eÉÆÃeïð ¥sÉ£ÁðAzÁZÉÆ ¥ÁmÁèªÁÝj eÁ¯ÉÆ. ªÀÄÄA§AiÀiïÛ ZÀÄ£ÁªÁ ªÁªÁæAvï ¥sÉ£ÁðAzÁPï §gÉÆZï ¸ÀºÀPÁgï D¤ ªÀÄdvï vÁt ¢¯Áå.

PÉÆqÁå¼ï¨Éʯï bÁ¥ÁÌ£ÁåAvï 'PÉÆAQÚ ¢ªÉðA' ¥ÀvÁæPï PÁªÀiï PɯÁè÷å G¥ÁæAvï ¥ÀvïæUÁjPÉAvï vÁa G¨Áð gÉÆA¨ÉÆ£ï gÁ«è ªÀÄíuÁÛ¯ÉÆ vÉÆ. G¥ÁæAvï ¯ÉÃPÀPï eÁAªÉÑ D±É£ï ºÁvÁPï ªÉļï¯ÉèA ªÁZÁÛ¯ÉÆ. vÀªÀ½ÑA PÉÆAQÚ ¥ÀvÁæA '¸ÀªÀiÁfZÉÆ ¢ªÉÇ', '¥ÀæPÁ¸ï', 'GeÁéqï' ¥ÀvÁæAZÉÆ vÉÆ ªÁaà eÁªÁ߸ï¯ÉÆè. »A PÉÆAQÚ ¥ÀvÁæA §Azï ¥ÀqÀÛZï ªÀÄÄA§AiÀiïÛ DªÉÄÑA ªÀÄí¼ÉîA JPï¬Ä ¥Àvïæ £Ávï¯ÉèA zÉPÀÄ£ï 1948 E¸ÉéAvï vÁuÉ '¸ÀÄPï-zÀÆPï' ¥Àvïæ ¥ÀUÀðmÉèA. ºÁå ¥ÀvÁæZÁå «PÁæ÷å D¤ GzÀUÀðvÉSÁwgï ²æà ®Ä¢æPÁ£ï PÁqï°è ªÁAªïÖ, WÉvï°è «Äí£Àvï ªÉÄdÄAPï C¸Ázsïå. ¥ÀvÁæAZÉÆ zÁ¼ÉÆ SÁAzÁågï Wɪïß vÉÆ ¥ÁAAiÀiï ªÁmÉ£ï ªÉvÁ£Á, vÁPÁ ¯Á¨ï¯Éè ±ÀĨsÁ±ÀAiÀiï - vÀªÀiÁ±Á, ¤AzÁ, SÉÆr D¤ PÀįÁàA.

1950 E¸ÉéAvï vÁuÉ ¸ÀéAvï bÁ¥ÁÌ£ÉÆ GUÀqÀÄ£ï '¸ÀÄPï-zÀÆPï' bÁ¥ÉèA. JPÉ ªÁmÉ£ï §gÀªÁà÷åAZÉÆ §UÁð¯ï, E¹ÛºÁgÁAZÉÆ zÀÄPÉƼï, ªÁZÁà÷åAZÉÆ C¸ÀºÀPÁgï ªÀÄíuï ªÀAiÀiïæ ªÀAiÀiïæ PÀ±ÁÖAZÉÆ ²AªÉÇgïZï ¥ÀqÉÆè.

ºÀ¥ÁÛ÷åPï ZÁgï ºÀeÁgï ¥ÀæwAiÉÆ bÁ¥ÉÑA '¸ÀÄPï-zÀÆPï' ¸ÀÄPÁ£ï £ÀíAAiÀiï zÀÄPÁ£ïZï ¸Ávï ªÀ¸ÁðA¤ §Azï ¥ÀqÉèA vÀjà ªÀÄÄA§AiÀiïÛ ¥À¬Ä¯ÉèA PÉÆAQÚ ¥Àvïæ PÁqï¯ÉÆè ªÀiÁ£ÁZÉÆ PÀÄgÉÆªï ²æà f.JªÀiï.©. Pï ¥sÁªÉÇ eÁ¯ÉÆ.

¸Ávï ªÀ¸ÁðAZÉ ¥ÁæAiÉÄgï E¸ÉÆ̯ÁAvÁè÷å £ÁlPÁAvï ¥À¬Ä¯Éè ¥Á«ÖA £Àl£ï PɯÉè vÀªÀ¼ï xÁªïß £ÁlPÁAxÀAAiÀiï D¥ÁÚPï GªÉÄzï D¬Äè. ©¸ïà ªÀiÁ| «vÉÆgï ¥sÉ£ÁðAzÁZÉ ªÀiÁPÉÚ ¸ÀAzÀ©üðA Sɼï¯Áè÷å JPÁ £ÁlPÁAvï vÁPÁ «±ÉÃ¸ï ºÉÆVîPï ¯Á©üè RAAiÀiï. vÁZÉ G¥ÁæAvï DSÁå ªÀÄAUÀÆîgÁAvï xÀAAiÀiï ºÁAUÁ ªÀÄíuï ¸À¨Ágï £ÁlPÁA¤ vÁuÉ C©ü£ÀAiÀiï PɯÁA. vÁZÁå ºÉgï vÉUÁA¬Ä ¨sÁªÁAPï gÀAUï ªÀÄAZÁgï £Àl£ÁAvï ±Á¨Á¹Ì ªÉļÁÛ°. G¥ÁæAvï vÉÆ £ÁlPï §gÀAªÁÑ÷å ¸ÁºÀ¸ÁPï ¯ÁUÉÆè. ªÀÄAUÀÆîgÁAvï ¸ÀAzÀ¨sÁðAPï ¸Àj eÁªïß ¯Áí£ï ¯Áí£ï £ÁlPï §gÀªïß, ¢UÀݸÀÄð£ï ªÀÄÄA§AiÀiï ªÉZÉ D¢AZï vÁuÉ AiÀıÀ¹é eÉÆqï°è.

1939 E¸ÉéAvï ªÀÄAUÀÄîgï UÁgÁAZÉÆ ¥À¬Ä¯ÉÆè §»gÀAUï PÉÆAQÚ £ÁlPï 'RÄj¸ï WÀÄvïð dAiÀiÁÛZÉÆ' ªÀÄÄA§AiÀiïÛ SɼÀ¬Ä°è QÃvïð ²æà ®Ä¢æPÁPï ªÉvÁ. vÁuÉ ªÀÄAZÁZÉ D¤ gÉrAiÉÆ £ÁlPï ªÀÄíuï ¸ÁmÁA ªÀAiÀiïæ £ÁlPï §gÀªïß ¢UÀݱÀð£ï ¢¯Áå. ZÁ½¸ÁA ªÀAiÀiïæ ºÉgÁAZÁå £ÁlPÁAPï ¢UÀݱÀð£ï ¢¯ÁA. 1946 E¸ÉéAvï ¨sÁgÀvÁPï ¸ÀévÀAvïæ ªÉļÉÑ D¢AZï ªÀÄÄA§AiÉÆÑ D¥ÉÇè £ÁlPï ¥ÀAUÀqï Wɪïß ªÀÄAUÀÆîgÁPï AiÉÄêïß, «Ä¯Ágï E¸ÉÆ̯ÁZÁå ªÀÄAiÀiÁÝ£Ágï £ÁlPï SɼÀ¬Ä°è ±Áw f.JªÀiï.©. a. vÁZÉ fuÉåAwèA ¸ÀĪÀiÁgï ¥ÁªÉÇuÉêA ªÀ¸ÁðA vÁuÉ PÉÆAQÚ £ÁlPï PÀ¯ÉSÁwgï Rað¯ÁåAvï. 1975 E¸ÉéZÁå d£Égï 19 ªÉgï vÁZÉÆ ¯ÉÆPÁªÉÆUÁ¼ï £ÁlPï 'DªÀAiÉÆÑ ªÉÆÃUï' ªÀÄÄA§AiÀiï «zÁ嫺ÁgÁAvï ¥ÀæzÀ²ðvï eÁ¯ÉÆè.

£ÁlPï PÀ¯ÉAvï vÁuÉ ¸À¨Ágï E£ÁªÀiÁA, ¥ÀzÀPÁA eÉÆqÁè÷åAvï. £ÁlPï PÀ¯ÉAvï vÁPÁ ªÀwð ªÀiÁºÉvï D¤ D£ÉÆãÃUï D¸ï¯ÉÆè. vÁZÁå £ÁlPÁA¤ QvÉA £Á QvÉA £ÀªÉ¸ÁAªï vÉÆ ºÁqÁÛ¯ÉÆ. J¦æ¯ï 7, 19570vï vÁuÉ ¢UÀݲð¯Áè÷å '¸ÉÛ¯Áè' £ÁlPÁZÉÆ ¥ÀæZÁgï PÀgÀÄAPï vÁuÉ ªÁ¥À¯Éð° jÃvï ¨ÉÆêï PÁªÀÅöÛPÉa. £ÁlPÁZÉA E¹ÛºÁgï mÉ°UÁæªÀiÁgÀÄ¥Ágï §gÀªïß, mÉ°UÁæªÀiï qÉ°ªÀj PÀZÁåð vÀ¸À¯Áå ¯ÉÆPÉÆmÁåA¤ WÁ¯ïß vÁuÉ ªÁAmï°èA. vÀ±ÉAZï zÀĸÁæ÷å ªÀĺÁ gÀhÄÄeÁ ªÉ¼Ágï PÁUÁÝZÉÆ vÀvÁégï D¸ÁÛ£Á D¤ ¸ÀPÁðj PÀ¨Áèvï £Á¸ÁÛ£Á QvÉA¬Ä bÁ¥ÀÅAPï £ÀeÉÆ ªÀÄí½î ºÀÄPÀĪÀiï D¸ÁÛ£Á ²æà ®Ä¢æPÁ£ï ªÀÄAUÀÄîgï xÁªïß ²vÁð¼ÁA (²vÁîA) PÀZÁåð vÀ¼ÁÖ÷å ªÀiÁqÁZÁå ªÉÆqÁèAZÉÆå ZÀÄqÀvÉÆå ªÀgÀªïß, PÁvÀÄæ£ï, GPÀÄØ£ï, ¸ÀÄPÀªïß vÉ ZÀÄqÀvÉ PÀÄqÁÌ÷åAZÉgï D¥Áè÷å £ÁlPÁZÉA eÁAiÀiÁævï bÁ¥Àªïß £ÁlPÁZÉÆ ¥ÀæZÁgï PɯÉÆè.

PÉÆAQÚ ¦AvÀÄgÁAwà vÁuÉ ZÀjvÁæ gÀaè. 1949 E¸ÉéAvï '¸ÀÄQ PÉÆÃuï' ªÀÄí¼ÉîA ¦AvÀÄgï awæÃPÀgÀuï PÀgÀÄAPï vÁuÉ PÀªÀÄgï ¨ÁAzÉèA.
±ÉA¨ÉÆgï £ÁlPï §gÀªïß ¢UÀݱÀÄðAZÁå ¥Áæ¸ï KPï ¦AvÀÄgï PÁqÀÄAPï PÀ±ïÖ ªÀÄí¼ÉîA vÉÆ RArvï eÁªï߬Äà eÁuÁ¸ï¯ÉÆè RAAiÀiï. ¥ÀÅuï, PÉÆAPÉÚAvï KPï ¦AvÀÄgï ¤ªÀiÁðuï eÁAiÉÄÓ ªÀÄíuï 'JwPÁ' PÀA¥ÉÚ¯ÁVA ¸ÉƯÉÆè PÀ£ïð vÁuÉ D¥ÉèA PÁªÀiï ¸ÀÄgÀÄ PɯÉA. ºÁå ¦AvÀÄgÁZÉÆ §gÀAiÀiÁÚgï, ¤ªÀiÁð¥ÀPï, ¢gÉPÉÆÛgï vÀ±ÉA £ÁAiÀÄPï f.JªÀiï.©Zï eÁªÁ߸ï¯ÉÆè. ¦AvÀÄgï zÉÆÃ£ï ºÀeÁgï ¥sÀÅmï vÀAiÀiÁgï eÁvÁ£Á ¨sÁVzÁgï ¤ªÀiÁð¥ÀPÁZÁå zÀUÁåªÀ«ðA PÀA¦Ú ªÉÇ«ÄÛ ¥ÀqÉÆ£ï f.JA.©ZÉA ¸Àé¥Àuï PÉƸÁ¼ÉîA.

ªÀÄÄA§AiÀiï, qÉ°è, ªÀÄAUÀÄîgï DPÁ±ÁªÁtÂZÉgï vÁaA ¥ÀzÁA, £ÁlPï D¤ G®ªïà ¥ÀæZÁgï eÁ¯Áåvï. SÉ¼ï ¥ÀAzÁåmÁA¤¬Äà vÁuÉ GªÉÄzï zÁPÀAiÀiÁè÷å. vÉÆ 'D¯ï EArAiÀiÁ ¨Á¸ÉÌmï ¨ÉƯï lÆ£ÁðªÉÄAmï' ¸À«ÄwZÉÆ ¸ÁAzÉÆ eÁªÁ߸ï¯ÉÆè.

C¸Ázsïå D¤ ªÉÃ¼ï £Á ªÀÄí¼ÉîA GvÀgï f.JªÀiï.©.ZÁå ±À¨ïÝ PÉƱÁAvï £Ávï¯ÉèA. 2000 ªÀ¸Áð £ÀªÉA§gÁAvï ªÀÄAUÀÄîgï ¸É«Ä£ÀjZÁå ªÁ²ðPï ¢¸ÁSÁwgï vÉÆ ªÀÄAUÀÄîgÁPï D¬Ä¯ÉÆè. PÁgÀåPÀæªÀiï eÁvÀZï ªÀZÀÄ£ï D¸ÀàvÉæPï Jrämï eÁ¯ÉÆè. PÉÆAPÉÚZÉA RAZÉ¬Ä PÁªÀiï ªÀÄíuÁÛ£Á vÉÆ wÃ¸ï ªÀ¸ÁðAZÁå vÀ£ÁðmÁå §jA ¸ÀÄqÀÄìrvï  eÁvÀ¯ÉÆ. ªÀÄÄA§AiÀiïÛ¯Áå PÉÆAQÚ ¸ÀA¸ÁÛ÷å¯ÁVA JPÁ£ÉåPÁ xÀgÁZÉÆ ¸ÀA§Azï vÁPÁ D¸ï¯ÉÆè. ªÀÄAUÀÄîgÁZÉA RAZÉA¬Ä ¸ÁA¸ÀÌöÈwPï PÁgÉåA f.JªÀiï.©. £Á¸ÁÛ£Á eÁAiÀiÁßvï¯ÉèA ªÀÄí¼Éî§j xÉÆqÁå vÉA¥Á D¢A ¥ÀvÁæA¤ ªÁZÀÄAPï ªÉļÁÛ¯ÉA.

f.JªÀiï.©.£ï ªÁªïæ ¢°èA vÀ±ÉAZï vÁaAZï ¥ÀvÁæA, £ÁlPï, ºÁvï ¥ÀvÁæA, vÁZÁå £ÁlPÁZÉÆå nPÉn ¸ÀAUÀæºï PÀ£ïð vÀªÀ¼ï vÀªÀ¼ï PÉÆAQÚ PÁgÀåPÀæªÀiÁA¤  ¥ÀæzÀ±Àð£ÁPï zÀªÀvÁð¯ÉÆ. D¢èA ¥ÀvÁæA 'PÉÆAQÚ ¢ªÉðA', '¥sÀůï', '¸ÀªÀiÁfZÉÆ ¢ªÉÇ' '¥ÀæPÁ¸ï', '¸ÀªÀiÁfZÉA ªÀeïæ' EvÁå¢ ¥ÀvÁæAZÉÆå ¥ÀæwAiÉÆ vÁZɯÁVA D¸ï¯ÉÆè÷å.

1970 E¸ÉéAvï PÁPÉÆð¼ï 'qÁæªÉÄnPï J¸ÉƹAiÉÄñÀ£Á'£ï 'DªÉÄÑA PÁeÁgï' ªÀÄí¼ÉÆî £ÁlPï ²æà f.JªÀiï.©. ®Ä¢æPÁ£ï £ÁlPï ±ÉvÁAvï ¥À£Áß¸ï ªÀ¸ÁðA Rað¯Áè÷å GqÁ¸ÁPï ¸ÀªÀĦð¯ÉÆè. ªÀÄÄA§AiÀiï ¸ÁA ªÉÄÃj¸ï ºÉÆ¯ï ªÀÄeÁÎAªÁAvï ¨sÀgï¯Áè÷å ¥ÉæÃPÀëPÁA ºÀÄfgï ²æà eÉÆÃeïð ¥sÉ£ÁðArÃ¸ï ²æà f.JªÀiï.©.Pï ¥sÀůÁA gÉhįÉÆ WÁ®ÄAPï vÀAiÀiÁgï gÁªï¯ÉÆè. ¥ÀÅuï f.JªÀiï.©.£ï vÉÆ ¹éÃPÁgï PɯÉÆ£Á. vÁZÉ D¢A D¥ÁÚPï zÉÆãï GvÁæA G®AªïÌ ¢ÃeÉ ªÀÄíuÁ¯ÉÆ vÉÆ. vÁuÉ G®¬Ä°èA GvÁæA »A : "ºÁAªÉA EvÉè £ÁlPï §gÀAiÀiÁè÷åvï, PÉÆAQÚ ªÀiÁvÉSÁwgï Ewè ¸ÉªÁ PɯÁå, ªÁªÀůÁðA, ºÉA PɯÁA, vÉA PɯÁA ªÀÄíuÁÛvï vÀÄ«Ä. vÁZÉÆ ¥sÀ¼ï ºÉÆ KPï ¥sÀůÁA gÉhįÉÆ EvÁè÷å ¯ÉÆPÁ ªÀÄÄPÁgï ªÀiÁíPÁ ªÉļÉÆAPï ªÀÄíeÁå ªÁªÁæaA ¥À£Áß¸ï ªÀ¸ÁðA ¯ÁVèA. ºÉÆZï ¥sÀůÁA gÉhįÉÆ ºÁAªï C¦ðvÁA PÉÆAQÚ ¥ÀeÉðPï QvÁåPï vÁuÉ ªÀÄíeɧjZï PÉÆAPÉÚ SÁwgï ªÁªÀÅZÁåðPï D¤ ¸ÀªÉÆÓAZÁåPï". ªÀĺÀvÁéZÉA PÁªÀiï ¥ÉÇAvÁPï ¥ÁAiÉÄÓ eÁ¯Áågï QvÁè÷å ªÀ¸ÁðAa Qwè ªÁAªïÖ UÀeïð D¸ÁV ªÀÄí¼ÉîA ºÁå GvÁæA¤ DªÀiÁÌA PÀ¼ÁÛ. »A GvÁæA DªÀiÁÌA¬Ä ¯ÁUÀÄ eÁvÁvï.

®Ä¢æPÁ£ï §gÀ¬Ä¯Éè £ÁlPï :
RÄj¸ï WÀÄvïð dAiÀiÁÛZÉÆ
WÀgÁ ¨sÁAiÀiïæ ¯ÉÆmï
PÀÄqÉÆð ¸ÀA¸Ágï
zÉêï D¸Á
UÀªïð ªÀívÁð ¸Àªïð
DvÁAZÉÆ ¸ÀA¸Ágï
WÀÄmÁZÉA gɸÉàgï
WÁvï aAw£ÁPÁ
ºÉÆPÁ¯ï PÉÆuÁa
WÁAmï DªÉÆja
¨ÉÆA§AiÀiï ¸ÀUïð
¸ÀVðAZÉÆ vÁ¼ÉÆ
ªÀÄíeÉÆ C¥Áæzï
PÀ¸À° ®eï
PÁ«Äðuï, ºÀ¼ÉîAvÉèA ZÉqÀÄA ¨ÉÆA§AiÀiïÛ
WÁwÌ
ªÀÄíeÉA PÁeÁgï
D¢A D¤ DvÁA
¦¸ÉÆ gÁAiÀiï
DªÀAiÉÆÑ ªÉÆÃUï
ªÀÄíf RIJ
DªÀAiÀiï ¨Á¥ÀAiÀiï
UÉÆAzÉƼï
¤ªÀiÁt D±Á
Deï D«Ä fAiÉÄvÁAªï
zɸÁémï
¨ÁAiÀiÁèAZÉÆ ¸ÀA¸Ágï
¨sÀÄAAiÀiÁÌ¥ï
¸ÀA¸ÁgÁªÉ Sɼï
¦±ÉA¥Àuï
aAUÀÄ ¸ÁAiÀiïâ eÁ¯ÉÆ
¸Àvï fPÁÛ
PÉÆÃuï?

gÉÃrAiÉÆ £ÁlÄÌ¼É :
§zÁè¥ï
¸ÉÖ¯Áè
¨ÉÆA§AiÀiÁÎgï £ÀªÉÇæ
ºÁAªï PÉÆÃuï?
RAAiÀiï ªÉvÁAiÀiï «¢?
D¦è DªÀAiÀiï
¥sÀlAiÉÄèA
aAvÉèA KPï eÁ¯ÉA D£ÉåÃPï
WÀrvï ªÀvÁð ªÉÇrvï
ªÉįÁè÷åAZÉA G¥Àzïæ
£ÉƪÁæ÷åZÉA ªÉÆïï

¥ÀUÀðmï°èA ¥ÀvÁæA (¸ÀA¥ÁzÀPï eÁªïß) :
¸ÀÄPï-zÀÆPï (1948 - 1954)
¥sÀůï - ¢¸Á¼ÉA (1953)
¸ÀªÀiÁfZÉA ªÀeïæ (1955)
JPÀémï (1977)

ªÁªïæ ¢°èA ¥ÀvÁæA :
¸ÀªÀiÁfZÉÆ ¢ªÉÇ
PÉÆAPÀt ¢ªÉðA
¥ÀæPÁ¸ï
¥ÀAiÀiÁÚj (1972 - 1977)

D¥ÉÚA ¸ÀA¥ÁzÀ£ï PÉ°èA ¸ÉÆqïß §¥ÁðA ¢°èA ºÉgï ¥ÀvÁæA :
gÁPÉÆÚ
«Ävïæ
gÉhįÉÆ
ªÀiÁAAiÀiÁÎAªï
¥ÀAiÀiÁÚj
GªÀiÁ¼ÉÆ

¯Á¨ï¯Éè ¸À£Áä£ï, ¥Àæ±À¸ÉÆÛ÷å :
²æà eÉÆÃeïð ¥sÉ£ÁðArøï xÁªïß (1972)
EPÁæ« CT¯ï ¨sÁgÀwÃAiÀiï PÉÆAQÚ ¥Àj±Àzï ªÀÄAUÀÄîgï ºÁAZÉ xÁªïß (1976)
PÀ¯Á ¸ÁUÀgï ªÀÄÄA§AiÀiï xÁªïß (1991)
ªÀiÁAqï ¸ÉƨsÁuï ¥sɸÁÛ ¸ÀAzÀ©üðA (1992)